Boek 45: De boekhandelaar van Kaboel

Schrijver: Asne Seierstad
Jaar van publicatie:2003
Uitg. De Geus
Vertaling: Diederik grit
Oorspr. titel: Bokhandleren i Kabul (J. W. Capellens ForlagAS)

De schrijfster is een Noorse journaliste, die na de val van de taliban een aantal maanden mocht inwonen bij de familie van een boekhandelaar in Kaboel.
De boekhandelaar leek een moderne man, voor Afghaanse begrippen, maar in werkelijkheid was hij nog een echte huistiran van de oude stempel: zijn wil was wet.

De macht van mannen is nog onverminderd groot. Vrouwen hebben weinig in te brengen. Doen wat van ze gevraagd wordt en verder de mond houden.

Het is een vrij journalistiek, afstandelijk verhaal geworden. De schrijfster vertelt veel. De huidige leefomstandigheden in Afghanistan beschrijft ze goed en uitgebreid. Ze maakt wel de aantekening, dat ze maar bij één familie woonde en dat het er in andere, vaak minder welgestelde, families anders aan toe zal gaan. Toch: de omstandigheden in het land zijn goed opgeschreven.

Zelf vond ik het aantal onderwerpen wat groot, het verhaal te omvangrijk. De invloed van de schrijfster op het dagelijks leven in het gezin wordt totaal niet beschreven. Licht onbevredigend dus.

Boek 16: Insjallah, mevrouw

Dit boek verscheen in 2004 bij Globe in Brussel. Het is het verhaal van Annemie Struyf, journaliste, en haar vriendin Lieve Blanquaert. Zij bezochten Afghanistan samen. Het klinkt zo eenvoudig, maar dat was het allesbehalve. Hun doel was het aan de buitenwereld onttrokken leven van vrouwen in Afghanistan, hun privéleven en hun diepste gedachten en verlangens in woord en beeld journalistiek te verslaan.
De in Frankrijk wonende Afghaanse Manila Khaled was hun gids en tolk.

In het eerste hoofdstuk worden de moeilijkheden beschreven, die de organisatie van deze reis met zich meebrachten: je vliegt niet zomaar even naar Kabul, en als je daar dan al heen kunt, hoe krijg je dan toegang tot de vrouwengevangenissen, de ziekenhuizen en andere plaatsen, waar vrouwen bij elkaar leven. De drie vrouwen laten allemaal een man en kinderen achter in Europa en geen van hen was enthousiast over het plan voor deze reis.

Het is een hartverscheurend verslag geworden, van vrouwen, die een levensverwachting hebben van 45 jaar, die grote aantallen kinderen krijgen op zeer jonge leeftijd, die volkomen ondergeschikt zijn aan hun mannen (en aan mannen in het algemeen). En ook het verslag van een land, waar bijna alle mensen met enige opleiding gevlucht zijn in al de jaren van oorlog. Nu is een groot deel van de bevolking analfabeet. Er is van alles te weinig - dingen die in Europa als een recht gezien worden, zijn in Afghanistan vaak niet te krijgen. Water uit de kraan? Meestal niet.

De mensen die de dames ontmoetten, worden zelf aan het woord gelaten. Van de meesten is er ook een mooie foto. Sommigen onder, maar vaak ook zonder de boerka (de ondertitel van het boek is ook 'Ontmoetingen (z)onder de boerka'). Natuurlijk bekeek ik met veel aandacht de prachtige borduursels waarmee deze boerka's versierd waren. Ook de mannen komen zo nu en dan aan het woord. Ook zij zijn vaak slachtoffer van de omstandigheden. En de vrouwen laten veel dingen gebeuren. Zij zijn niet gewend om in opstand te komen tegen de voor hen gewone situatie. Het zijn mooie, trotse vrouwen. Maar ze zijn zo jong en zien er zo oud en getekend uit.

Aan het eind van de reis ziet Annemie het niet meer zitten. Ze is moe, de emoties worden haar de veel, de toestand om haar heen kan ze nauwelijks meer aan. Dan gaat ze terug naar huis, naar België. De mannen, die hen begeleidden en onmisbaar zijn geweest bij hun missie, want vrouwen alleen dat kan natuurlijk niet, gaan weer als vluchteling terug naar Pakistan.

Een boeiend boek, dat veel stof tot nadenken geeft. Actueel ook: gister was de topconferentie over Afghanistan in Den Haag. Ik houd niet zo van legers en het oplossen van problemen met behulp van gewapende machten. Maar dit land heeft hulp hard nodig en zal dat nog heel lang nodig hebben. Hopelijk gebeurt het geven van die hulp met het nodige respect en begrip voor de cultuur van de mensen.