Boek 10: Een glas melk

Schrijver: Herbjørg Wassmo
Jaar van publicatie: 2007
Uitg.: De Geus, Breda
Vertaling: Paula Stevens
Oorspronkelijke titel: Et glass melk takk
Oorspronkelijke uitg.: Gyldendal, Oslo, 2006

Dit was het vijfde boek van Wassmo dat ik binnen een jaar heb gelezen. Ook, en vooral, hiervan werd ik niet vrolijk. Wat een ongelofelijke droefenis.
De vijftienjarige Litouwse Dorte probeert geld te verdienen, wanneer zij, haar moeder en zusje hun huis uit moeten en geen geld hebben voor wat anders. Ze leert een man kennen, die zegt, dat ze in Stockholm in een restaurant kan gaan werken. Daarmee zou ze kapitalen gaan verdienen. Ze gelooft hem.
Dan begint haar lijdensweg.
De man blijkt een mensenhandelaar te zijn. Dorte wordt nog in Litouwen op gruwelijke manier verkracht, daarna doorverkocht aan een pooier in Noorwegen. Angst beheerst haar leven. Ze durft met niemand meer te praten, vertrouwt niemand meer.
Gefingeerde gesprekken met haar overleden vader houden haar op de been.
Aangrijpend.

Boek 43: Het boek Karna

Schrijver: Herbjørg Wassmo
Oorspronkelijke titel: Karnas arv (1997)
De uitgave van De Geus die ik las is van 2000 en heeft een andere afbeelding op de kaft dan die van het boek op de afbeelding hiernaast. Voor zover ik weet is die uitgave niet meer verkrijgbaar.
Vertaling: Paula Stevens

Dit deel, het laatste uit de Dina trilogie, was echt niet weg te leggen: het moest bijna in een keer uit. Ik vond het veel beter dan het tweede deel, over Benjamin. Dit ging over zijn dochter Karna, met wie hij teruggekeerd is naar Reinsnes. Ook Dina komt weer terug naar noord-Noorwegen. Wassmo is echt beter in het beschrijven van vrouwenlevens. De mannen komen er in haar boeken toch al niet al te gunstig af. Ze zijn vrij zwak en laten zich leiden door hun lusten en verlangens. De vrouwen houden het hoofd koel en zijn zakelijk.
Maar allemaal kampen ze met schuld. Wanneer ben je schuldig aan iets. Waarom? Hoe lang? Kan je er over praten of verzwijg je alles wat je zo bezighoudt?
In het boek ook een schets over de invloed van moderne tijden op het leven zo ver in het noorden. Zeilschepen worden stoomschepen. Alleenstaande boerderijen, met hun vele bijgebouwen en hun altijddurende drukte verliezen hun belang en aan de kust ontstaan dorpen, met scheepshellingen en winkels. Het verkeer gaat nog altijd over het water, hoewel er al even sprake is van een weg die verbeterd moet worden. Het einde van de negentiende eeuw nadert.

Dit alles beschreven in de prachtige taal van Wassmo. Ze weet een spanning op te roepen, die maakt dat je blijft lezen.

Boek 42: Het boek Benjamin

Schrijfster: Herbjørg Wassmo
Uitg. De Geus
Jaar van publicatie: 2000
Oorspronkelijke titel: Lykkens sønn
(Uitg. Gyldendal, Oslo, 1992)
Vertaling: Paula Stevens
Omslagillustratie: Edvard Munch

In dit tweede deel van de Dina-trilogie zien we Benjamin, de zoon van Dina, opgroeien. Op zijn elfde jaar ziet hij, hoe zijn moeder haar geliefde doodschiet. Zo leeft hij met dezelfde traumatische gevoelens, die ook zijn moeder had. Beiden voelden zich min of meer schuldig aan de dood van een naaste. Beiden hebben moeite daarmee te leven. Voor Benjamin komt daar het verlies van zijn moeder nog bij. Want Dina vertrekt en laat niets meer van zich horen. Hij blijft achter op Reinsnes, de boerderij van de familie, met de mannen, die allemaal een beetje vader voor hem zijn. De dode Jacob, zijn officiële vader, Anders, zijn stiefvader en de knecht Thomas.
Benjamin gaat naar Kopenhagen om daar geneeskunde te gaan studeren. Als student maakt hij kennis met de liefde, maar steeds is het Dina naar wie hij op zoek is.
Als Dina dan uiteindelijk naar Kopenhagen komt, verloopt de ontmoeting weer niet zoals Benjamin graag gewild had. Hij vertrekt met zijn dochtertje Karna van een paar maanden oud, terug naar Reinsnes in Noorwegen. De moeder van Karna is bij de bevalling overleden. Ook hierover voelt Benjamin zich schuldig.

Het boek was weer een plezier om te lezen, maar toch vond ik dit deel wat minder dan het eerste. Dat kwam vooral door de ellenlange theologische en filosofische discussies en verhandelingen die erin voorkomen. Vooral de stukken over de filosoof Kierkegaard gingen me wat boven de pet. Het was moeilijk om daar de aandacht bij het boek te houden.
Maar daarnaast waren er briljante stukken, waarin beschreven wordt, hoe gebeurtenissen uit het verleden het gedrag van mensen bepaalt, vooral het (on)vermogen om echt kontakt met anderen te maken, of om anderen echt te kennen en te begrijpen. En dat veroorzaakt weer gebeurtenissen, die van invloed zijn op toekomstig gedrag...

Nu op naar deel drie, dus: over Benjamin's dochter Karna.

Boek 38: Het boek Dina

Schrijver: Herbjørg Wassmo
Uitg. De Geus
Oorspronkelijke titel: Dinas Bok (1989)
Vertaling: Paula Stevens
Jaar van publicatie: 2003

Nog steeds lees ik boeken van Scandinavische auteurs of boeken over Scandinavië - het boeit me nog steeds.
In de vakantie las ik mijn eerste boek van Herbjørg Wassmo en vond het geweldig. (zie: De zevende ontmoeting) Een van mijn reisgenoten adviseerde me ook de trilogie over Dina te lezen. Dit is daarvan het eerste deel.

Ze had gelijk: ook dit boek was maar moeilijk weg te leggen. De schrijfstijl maakt het lezen tot een feest: mooie taal, heldere dialogen met korte, soms afgebeten zinnen, die zo nu een dan een bijna tastbare spanning weergeven.
Het land, waarmee wij dus kortgeleden ook vrij intensief kennismaakten, wordt heel duidelijk beschreven. De enorme afstanden, de ruimte, de kou in de winter, het altijd durende licht in de zomer. Het boek speelt zich af in het midden van de 19e eeuw.
Daar is Dina. Als meisje van vijf veroorzaakt zij haar moeders dood. Dit zal een stempel drukken op haar hele leven. Haar vader meent niet zelf thuis voor haar te kunnen zorgen en stuurt haar eerst naar een boerderij, waar weinig of niets aan haar opvoeding wordt gedaan, haalt haar dan weer naar huis en ze krijgt les van een huisleraar, die haar vooral muziek leert maken. Ze speelt cello en piano. Ook blijkt ze een grote feeling voor getallen te hebben.
Als Dina vijftien is, huwelijkt haar vader haar uit aan een van zijn vrienden, de eigenaar van een landgoed in het noorden van Noorwegen. Daar zal ze de scepter zwaaien. Niemand hoeft eraan te twijfelen wie op Reinsnes, het landgoed, de baas is.
Dina wordt weduwe, zet de zaken van haar echtgenoot voort. Ze is knap en groot, de mannen voelen zich vaak tot haar aangetrokken. Dina gebruikt ze. Ze trekt zich weinig aan van conventies: ze rijdt paard als een man, drinkt met de mannen mee en rookt ook sigaren mee met de heren.
Dan komt de rus Leo naar Reinsnes. Om hem heen hangt een waas van geheimzinnigheid.

De zoon van Dina, Benjamin, is onderwerp van deel twee van de trilogie. Ik heb nog een paar andere boeken liggen, die eerst gelezen moeten worden, maar eigenlijk zou ik in looppas naar de bibliotheek moeten rennen en het onmiddellijk lezen!

Boek 33: De zevende ontmoeting

Schrijfster: Herbjørg Wassmo
Jaar van publicatie: 2001 (Uitg. De Geus)
Vertaling: Paula Stevens

Oorspronkelijke titel: Det sjuende møte (2000)

Dit boek, of misschien moet ik zeggen: deze schrijfster, was een openbaring voor me. Wat een geweldig boek.
Het vertoonde enige overeenkomsten met het boek over de Priemgetallen, dat ik hiervoor las. Ook hier was een van de hoofdpersonen helft van een tweeling, en wel de 'geslaagde' helft. Zij groeit op op een klein eiland in Noord Noorwegen. Na een lange strijd om haar eigen weg te mogen gaan (en hier zag ik weer overeenkomsten met Maggie uit De molen a/d Floss) wordt ze een gevierd schilderes.

De andere hoofdpersoon is een rijkeluiszoontje, die als kind ook zo wordt gezien door zijn leeftijdgenoten. Ook hij trekt zich dus terug. De korte ontmoeting, die ze als 9-jarigen hebben, maakt zoveel indruk, dat ze er altijd aan terug blijven denken. Telkens wanneer ze elkaar weer kort ontmoeten, maakt deze ontmoeting weer veel los, maar lang kunnen deze ontmoetingen niet duren, om allerlei redenen.

Tot de zevende ontmoeting...

Ik zal zeker meer van deze schrijfster gaan lezen. De trilogie 'Het Boek Dina' moet ook mooi zijn, dus daar zal ik eerst maar eens naar op zoek gaan.