Boek 102: Gouden Middeleeuwen

Schrijver: Anne Marieke Willemsen
Jaar van publicatie; 2015
Uitg. Walburg Pers
216 blz.
****
non-fictie

Toen ik het boek meenam uit de bibliotheek was het eigenlijk alleen mijn bedoeling om de prachtige afbeeldingen en de beschrijving erbij, te bekijken. Maar ik begon te lezen en was verkocht: het was zo interessant om te lezen over deze vrij onbekende periode in de Nederlandse geschiedenis, en over de manier waarop kennis over die tijd verzameld was, dat ik bleef lezen. De periode betrof de jaren 400-700 na Chr. Geschreven bronnen uit die tijd zijn er niet. Alle kennis moet worden vergaard aan de hand van bodemvondsten. Het prachtig uitgevoerde boek en de goed geschreven tekst liet je meeleven met de archeologen, en met de Merovingische wereld die hier tot leven komt. Erg boeiend!

Boek 87: De Mulo

Schrijver: Wim Daniëls
Jaar van ublicatie: 2018
Uitg. Prometheus
***
190 blz.

Een goede poging om de geschiedenis van de Mulo te beschrijven, maar net als bij het vorige boek van Daniëls over de Lagere School, lag de nadruk op de katholieke Mulo in de zuidelijke provincies van Nederland.
Wij, in het noordwesten, zaten op een openbare ulo. Mulo’s waren katholiek of christelijk. Ook andere dingen herkende ik beslist niet in het verhaal. Toch maakten de vele dingen die ik wel herkende en die me interesseerden, dat ik het boek met plezier heb gelezen.

Gelezen op 21 oktober

Boek 86: De Lagere School

Schrijver: Wim Daniëls
Jaar van publicatie: 2017
Uitg. Prometheus
***
242 blz.

Leuk boek over de lagere school, die ik aan den lijve heb ervaren: in de beschreven periode zat ik op de lagere school en later stond ik er voor de klas. Toch was het niet helemaal het feest der herkenning, waarover anderen in hun commentaren schreven. Het leven op de vooral beschreven grote, katholieke jongens en meisjesscholen, meestal ook in het zuiden van het land, week toch echt wel af van mijn kleine lagere dorpsschool, met twee lokalen, ieder met drie klassen erin. In mijn klas was ik het enige meisje. Gymnastiek? Zwemles? Gescheiden voor jongens en meisjes? Ik zou het toen niet bedacht hebben (en miste het ook niet). Natuurlijk was er wel veel herkenbaars in het boek en ik heb het met plezier gelezen. Nu eens kijken wat Daniëls over de ulo schrijft. Gelezen op 18 oktober

Boek 65: Die ene patiënt

Schrijver: Ellen de Visser
Jaar van publicatie: 2019
Uitg. Ambo/Anthos
****

Een aantal van de stukken in deze verzamelingen verhalen van artsen en verpleegkundigen, over patiënten die hun leven veranderden, had ik al gelezen in de Volkskrant, maar de meeste waren nieuw voor me. 
Met enige aarzeling begon ik aan dit boek - ik houd niet zo van korte verhalen en zeker niet als die dit thema als onderwerp hebben. Toch, zoals zo vaak gaat wanneer je niet echt veel zin hebt om een boek te lezen: het viel erg mee. Het was niet alleen kommer en kwel, maar van deze patiënten leerde de betreffende medicus vaak zijn patiënt eens echt te bekijken. Niet alleen te zien als 'geval', niet alleen als zieke in het medisch dossier op de computer. Daar kan je alleen maar blij mee zijn, want uit eigen ervaring weet ik, dat de ogen van de medicijnmensen te vaak aan het computerscherm gekleefd blijven. 
Ellen de Visser schreef de verhalen op in een prettig leesbare stijl, in 'hapklare brokken' die allemaal ongeveer even lang zijn. daarin herken je de rubriek uit de krant. 
Belangwekkend boek.

Boek 62: Mijn ware verhaal

Schrijver: Karin Bloemen
Jaar van publicatie: 219
Uitg. Ambo/Anthos
250 blz


Als een BNer een boek schrijft betekent dat niet noodzakelijkerwijs, dat ik vooraan sta in de boekwinkel of de bibliotheek om het te kopen of te lenen. Maar het boek van Karin Bloemen zat in het Book Choice abonnement en omdat ik goede beoordelingen had gelezen van mensen, die meestal dezelfde smaak hebben als ik, besloot ik het, als eerste van de boekenkeuze van deze maand. te gaan lezen.
Wat ben ik blij, dat ik me over mijn aanvankelijke tegenzin heen heb gezet. Wat een moed was er waarschijnlijk nodig om dit verhaal te vertellen. Jarenlang misbruik drukt een stempel op een persoon, die maar heel moeilijk weg te krijgen is. Of een boek schrijven helpt? Je kunt het alleen maar hopen. En anders hoop je, dat iemand die iets soortgelijks heeft meegemaakt er mee geholpen wordt.
Het boek is geschreven op een manier, waarbij je de angst van het kind meevoelt. Wat een sterke persoon moet je zijn, om je in een openbaar leven als BNer te storten na zo'n jeugd.
Klasse.

Boek 6: Neem de tijd

Schrijver: Koen Haegens
Jaar van publicatie: 2012
Uitg. Ambo
208 blz.

Hoe komt het toch, dat iedereen het tegenwoordig zo druk lijkt te hebben? Redacteur van De Groene Amsterdammer Koen Haegens probeert daar het antwoord op de geven in een buitengewoon boeiend boek. Veel van zijn antwoorden kon je ook zelf wel bedenken, maar het is confronterend om alles zo op een rijtje te zien. De mensen worden (en werden!) gemanipuleerd. Tijd moet steeds productiever gebruikt worden en 'leegloperij' moet uitgebannen worden. Kinderen mogen korter leren en nauwelijks meer spelen en kind zijn, ouderen moeten langer doorwerken. Aan de uiteinden van het leven valt immers nog tijdwinst te boeken?!
Ademloos heb ik dit boek doorgelezen. Het was behoorlijk angstaanjagend, maar gelukkig kunnen we proberen, zelf de beheersing van onze tijd in eigen hand te nemen of te houden. De noodzaak daartoe is groot, zo bewijst dit geweldige boek, geschreven in heel prettig Nederlands.

Boek 60: De Ambachtsman

Ondertitel: De mens als Maker
Schrijver: Richard Sennett
Jaar van publicatie: 2008
Uitg. Meulenhoff, Amsterdam
Vert. Willem van Paassen
Oorspr. titel: The Craftsman (Yale University Press, New Haven, CT, 2008)

Na het lezen van een artikel in de Volkskrant over de socioloog Richard Sennett, vroeg ik dit boek aan bij de bibliotheek. Ik werd op mijn wenken bediend, want binnen de kortste keren had ik het in huis. Ik werd niet teleurgesteld - het was zeer de moeite waard.

Bij het lezen van veel boeken heb je het gevoel, dat je bepaalde zinnen moet opschrijven in een citatenboekje. Je bent het hartgrondig eens of oneens met het geschrevene, maar in elk geval wil je het onthouden.
Bij dit boek kan je aan de gang blijven. En in de meeste gevallen was ik het eens met de schrijver.
Hij breekt een lans voor de vakman, die in de moderne tijd steeds minder gewaardeerd wordt. Vaak kijken mensen zelfs neer op handwerk. Sennett geeft aan, wat nodig is voor goed vakmanschap. Daarvoor gaat hij terug in de geschiedenis, te beginnen met de oude Grieken en Romeinen, tot aan de huidige tijd. Het aantal namen en voorbeelden duizelen de lezer soms, maar toch gaf het geheel een goed inzicht in deze geschiedenis.
Wat me aansprak was de genoemde noodzaak iets goed te leren. Handwerk doe je niet zo maar 'even'. Vaardigheden moeten geleerd en langzaam ingeslepen worden. Hoe groter die vaardigheden worden, hoe beter het afgeleverde werk wordt. Tegenwoordig denkt men, dat alles snel moet gaan en kennis kan ook tot ons komen via de computer. Een misvatting.
Het voert te ver om alles uit dit boek te vermelden, maar ik vond het lezen ervan heel inspirerend.

Boek 39"Vrije wil

Ondertitel: discussies over verantwoordelijkheid, zelfverwerkelijking en bewustzijn
Schrijvers Tjeerd van de Laar en Sander Voerman
Jaar van publicatie: 2011
Uitg. Lemniscaat, Rotterdam

Toen ik studeerde had ik een hekel aan het vak filosofie. De stof vond ik vervelend en de leraar weinig interessant. Of andersom. Later las ik veel filosofische teksten, kreeg nog wat lessen, die wel interessant waren en ik begon van het vak te houden.
Met het lezen van dit boek was ik echter weer terug bij af, bij mijn schooltijd met de saaie lessen. Wat een vervelend boek. Het grootste deel ervan is gebruikt om te beschrijven, wat er behandeld gaat worden, een ander groot deel gaat over wat er behandeld is en zo heel af en toe staat er ook nog iets nieuws tussen, maar dan moet je wel goed opletten. Tegen die tijd ben je al in slaap gesukkeld.
Ik had heel wat vrije wil nodig, om het uit te lezen, en moet toegeven, dat ik hier en daar wel een stuk heb overgeslagen.
Er is ook nog een tweede deel. Ik ga dat maar niet lezen.

Boek 62: De zijderoutes

Schrijver: Peter Frankopan
Jaar van publicatie: 2016
Uitg. Unieboek/Het Spectrum bv.
Vert. George Pape
Oorspr. titel: The Silk Roads (Bloomsbury Publishing, 2015)

Een ambitieuze poging van 750 bladzijden lang om de wereldgeschiedenis te beschrijven vanuit een ander gezichtspunt dan het gebruikelijke westerse. In de meeste van onze geschiedenisboeken is het, alsof de wereld draait om het westen: Amerika en Europa. Maar de oudste geschiedenis speelt zich af in het midden Oosten: de zijderoute is een goed voorbeeld van landen en culturen, gelegen aan de drukste handelsroute uit de oudheid die grote invloed hebben gehad op het verloop van de geschiedenis.
Frankopan neemt dit als voorbeeld voor zijn geschiedschrijving. Wat volgt is een beschrijving van hebzucht, politieke spelletjes om macht en economische voorspoed.
Toen ik dit boek uitzocht, verwachtte ik verhalen over volkeren en hun cultuur. Hun prachtige kunstuitingen, die tegen de verdrukking in van oorlogen en geweld, nog altijd geproduceerd worden.
Niets van dat alles. Het gaat over list en bedrog, over oorlogen die gevoerd worden met mensen, die even later weer als bondgenoot gezien worden.
Het was een interessant boek. Het was verfrissend om de samenhang van verschillende gebeurtenissen eens anders opgeschreven te zien. Vooral de eerste helft van het boek vond ik heel goed.
In de tweede helft, met daarin de nieuwere geschiedenis, tot aan de huidige tijd, geeft de schrijver luid en duidelijk zijn mening: het westen heeft alles verkeerd gedaan. De gevolgtrekkingen die hij maakt, kan ik niet altijd in hun geheel volgen, al lijkt het geschrevene wel erg op wat de waarheid kan zijn. Vrolijk word je er niet van: de oorlogsindustrie en de benodigdheden daarvoor, bepalen wat je 'vrienden' zijn, en wat als waarheid naar buiten wordt gebracht. Beangstigend.
Vooral naarmate het boek vorderde vond ik de krampachtige verdeling in 'routes' wat vervelend. Bedoeld worden de geld- en goederenstromen, die bepalen wie de macht heeft. Het is te hopen, dat er zo hier en daar een zijweggetje in de routes gevonden wordt.

Boek 57: Denk als een kunstenaar

Ondertitel: Iedereen kan creatie en inspirerend zijn.
Schrijver: Will Gompertz
Jaar van publicatie: 2016
Uitg. Meulenhoff Boekerij bv., Amsterdam
Vert. Jacques Meerman
Oorspr. titel: Think like an Artist and Lead a more Creative, Productive Life (2015)

In tien hoofdstukken legt Gompertz uit welke eigenschappen iemand moet bezitten om zich kunstenaar te kunnen noemen. In veel gevallen was ik het met hem eens, maar af en toe zette ik toch wat vraagtekens.
Ik was heel benieuwd naar de inhoud van dit boek, voor ik begon te lezen. De kaft zag er in mijn ogen niet aantrekkelijk uit, met rommelige, schreeuwerige letters. Zodra je echter het boek opensloeg, kreeg je een drievoudig uitklapbare bladzijde, waarop een serie reproducties stonden. Dit zowel aan voor- als achterkant. Bij het doorbladeren bleef je oog steeds steken bij de vele afbeeldingen en korte citaten, die overal stonden. De zin om snel te gaan lezen werd er door vergroot. Voor mij was het werk dus al geslaagd.
Maar toen kwam de verwarring: wat is nu eigenlijk kunst? Of creativiteit? Gompertz gebruikt het op veel verschillende manieren, die elkaar zo nu en dan tegenspreken. Hij laat een stroom kunstenaars de revue passeren, vertelt over hoe zij tot hun werk kwamen, welke eigenschappen (van de serie die Gompertz nodig acht) zij bezaten. Boeiend om te lezen, maar door de veelheid ervan soms toch ook wat verwarrend.
Soms twijfelde ik aan zijn gevolgtrekkingen. Zo vindt hij Van Gogh ondernemend - maar als zijn broer Theo er niet geweest zou zijn, betwijfel ik of Vincent zover was gekomen. Ook andere kunstenaars hebben niet zonder reden vaak agenten, die hun zakelijke belangen behartigen. En om iets kunst te noemen, omdat het veel geld opbrengt gaat me ook te ver.
Maar al lezende werd ik het steeds meer eens met de schrijver. Vooral het hoofdstuk 'Een kunstenaar neemt de tijd om na te denken' sprak me aan. Misschien zou ik zeggen: een kunstenaar heeft tijd nodig om na te denken. Iets wat in de huidige tijd niet voor iedereen zo eenvoudig zal zijn.
Bij het hoofdstuk 'Alle scholen zouden kunstacademies moeten zijn' begon ik al bijna te steigeren: laten kinderen eerst de basiskennis maar eens opdoen. Maar mijn scepsis werd kleiner bij het lezen. Ook hier wordt de nadruk gelegd op het (leren) zelfstandig denken.
Er valt veel te genieten, maar of ik nu echt heb geleerd te denken als een kunstenaar? Achteraf gezien deed ik dat in zekere zin al als ik deze richtlijnen op mezelf betrek.
Favoriete uitspraak: Picasso: 'Ik begin met een idee, en dat wordt daarna iets anders.'

Boek 9:De mooie voedselmachine

Schrijver: Giulia Enders
Jaar van publicatie: 2014
Uitg. Luitingh-Sijthoff, Amsterdam
Vert. Jolanda te Lindert
Oorspr. titel: Darm mit Charme (Uitg. Ullstein BuchverlageGmbH, Berlin)

Al een tijd stond het boek op de plank - ik kwam er niet toe het te lezen, ondanks de lovende berichten die ik erover las. Wat een goed boek is dit. Ik ben het helemaal eens met wat Umberto Tan zegt op de achterflap van het boek: Giulia Enders geeft een fenomenale masterclass 'darmen'. Boeiend vanaf de eerste zin! Intelligent, aantrekkelijk geschreven.
Beter zou ik mijn mening niet kunnen verwoorden.
Komt daar nog bij, dat het ook geschreven is met veel humor en op een heel begrijpelijke manier. Steeds kom je dingen tegen, die je nog niet wist, of waarvan je niet dacht, dat je ze wilde weten. In heel beeldende taal wordt alles uitgelegd. Je ziet als het ware de legertjes bacteriën aan het werk.
De tekeningen van zuster Jill helpen daar ook zeker bij.
Zelden vind je een non-fiction boek, dat ook page-turner is. Giulia Enders is daarin geslaagd.

Boek 1: Laat je hersenen niet zitten

Schrijver: Erik Scherder
Jaar van publicatie: 2014
Uitg. Atheneum-Polak & Van Gennep, Amsterdam
Ondertitel: 'hoe lichaamsbeweging de hersenen jong houdt'

In DWDD moet je het bont maken om naast Matthijs v. N. druk over te komen. Het is Erik Scherder gelukt. Het gedoe ergerde me mateloos en ik was dan ook van plan zijn boek niet te lezen.
Toch nam ik het mee uit de bibliotheek.
Het boek boeide me meteen. Het is goed leesbaar, de onderzoeken die beschreven worden zijn interessant, het commentaar erop zinnig. Scherder is hoogleraar aan de VU en aan de Groningse universiteit en zijn studenten kunnen ruim voldoende inspiratie opdoen voor toekomstig onderzoek. Er valt nog veel te onderzoeken op dit gebied.
Het onderwerp is veel aan de orde geweest op televisie: de uitspraak 'zitten is het nieuwe roken' algemeen bekend. Mensen moeten bewegen. Maar waarom is dat zo? Wat heeft onderzoek hierover uitgewezen?
Scherder ontkomt er niet aan, wetenschappelijke termen te gebruiken. Het stoorde niet, maakte het geheel niet minder leesbaar.
Een prima boek om het leesjaar 2016 mee te beginnen.

Boek 40: Stille mensen, waardevolle krachten

Schrijver: Sylvia Löhken
Jaar van publicatie: 2014
Uitg. Juwelenschip,nl, Cothen
Vert. Elisabeth van borselen
Oorspr. titel: Leise menschen, starke Wirkung (GABAL Verlag Gmbh, Offenbach, 2012)

Interessant om te lezen, veel herkenbare zaken en situaties.
Maar ook: wel heel korte hoofdstukjes en eindeloze herhalingen. Vooral toegespitst op de carrière makende, jonge, introverte mens.
Zoals gezegd: veel dingen waren herkenbaar, bij mezelf en van wat ik bij anderen zie en ervaar. Met gezond verstand kom je ook zelf op veel van wat hier beschreven wordt. Toch aardig om te lezen en zo alles eens op een rij gezet te zien.

Boek 8: Ik mis nog steeds de Hema

Schrijfsters: Manon Sikkel en Marion Witter
Jaar van publicatie: 2012
Uitg. Bert Bakker, Amsterdam

Voor het boek 'Ik mis alleen de Hema' interviewden Manon Sikkel en Marion Witter Nederlanders, die probeerden in het buitenland een nieuw bestaan op te bouwen. Nu, voor dit boek, komen de schrijfsters terug: vijf jaar later. Hoe gaat het nu met de emigranten? Wonen ze nog steeds op dezelfde plek? Zijn ze nog steeds zo enthousiast? Ook een aantal 'nieuwelingen' zijn in het boek opgenomen.

Velen zijn naar Nederland teruggekeerd. Anderen zijn nog steeds heel gelukkig en tevreden. Zij hebben inmiddels hun plaats gevonden in hun niet meer zo nieuwe woonplaats.

Waarom ging het mis? Of waarom juist niet? Wat voor werk doen ze nu? Hoe gaat het met de kinderen?

Achterin het boek tips en adressen voor hen, die emigratie overwegen.