Boek 18: Roeien naar de Volewijck

Schrijver: Suzanne Wouda

Jaar van publicatie: 2016

Uitg. Ambo/Anthos, Amsterdam
304 blz.

Flora en Mare ontmoeten elkaar in het Burgerweeshuis in Amsterdam. Flora komt uit een welgestelde familie, maar na het overlijden van haar ouders dalen de hebberige familieleden neer op de bezittingen en Flora mag het weeshuis in. Mare komt uit een arm gezin. Ze heeft een paar broertjes en een zusje, haar vader werkt in een zeepziederij, waar hij, door ruimtegebrek thuis, de nacht doorbrengt, na de geboorte van een tweeling, waarvan een baby, een meisje, niet overleeft. Bij een brand in de zeepziederij komt hij om, ondanks het gebruik van een van de eerste brandblusapparaten. Moeder is niet in staat veel te doen na de moeizame geboorte. Het werk komt neer op de schouders van Mare. Na een traumatische gebeurtenis wordt moeder opgenomen in het dolhuis en Mare in het weeshuis.
De meisjes hebben het moeilijk in het weeshuis, maar samen slaan ze zich er door heen.
Totdat de tante van Flora haar komt ophalen. Ze moet mee naar diens woonplaats, Haarlem, waar een rijke man voor haar gezocht zal worden. Mogelijkheden om contact met elkaar te hebben is er niet. Slechts een briefje van Flora bereikt Mare, maar daar staat zo weinig in, dat ze geen moeite meer doet. Zelf is ze weggelopen uit het weeshuis.
Dan ontvangt ze een briefje van Flora waarin ze meldt, dat ze gestorven zal zijn als Mare deze brief krijgt. Ze roept haar hulp in.

Dit was een mooie, goedgeschreven historische roman, over Amsterdam in het eind van de 17e eeuw. De omgeving is bekend en je ziet die nu bevolkt worden door mensen uit die tijd. Boeiend beschreven en goed ingeleefd. Niet meteen om blij van te worden.
Volewijck was de plaats waar veronderstelde criminelen werden opgehangen, vaak nadat ze eerst in het centrum van de stad waren gewurgd. Ze bleven daar hangen, tot het touw waaraan ze hingen brak onder invloed van het weer. Hun lichaam viel in een put. Daarop groeide dan de kool waar de baby's uit kwamen. Zo bracht schuld onschuld voort. Naast vriendschap is ook dit een van de thema's van dit boek.

Boek 13: Heldhaftig

Schrijver: Britta Bolt
Jaar van publicatie: 2012
Uitg. Arbeiderspers
Deel 1 van de Posthumus trilogie

Pieter Posthumus werkt op het gemeentelijk bureau in Amsterdam, dat ervoor moet zorgen, dat anonieme overledenen van gemeentewege begraven worden, nadat eerst enig speurwerk naar eventuele familie is gedaan.
Pieter neemt zijn werkt serieus. Te serieus, menen een aantal van zijn collega's.
Twee van de gevallen laten hem hier niet los en hij gaat op onderzoek uit. Hij komt terecht in de wereld van terrorisme en, zonder dat hij het weet, ook van de veiligheidsdienst, waar ook alles niet is zoals het lijkt.
Spannend boek van het schrijversduo Britta Böhler en Rodney Bolt, beiden 'buitenlandse' Nederlanders: respectievelijk afkomstig uit Duitsland en Zuid-Afrika, maar nu woonachtig in Amsterdam.

Boek 43: De verdrijving uit de hel

Schrijver: Robert Menasse
Jaar van publicatie: 2002
Uitg.: De Arbeiderspers Vertaling: Paul Beers
Oorspronkelijke titel: Die Vertreibung aus der Hölle
Oorspr. uitg.Suhrkamp, Frankfurt am Main, 2001

De historicus Victor, uit Wenen, gaat naar een reunie van zijn middelbare school. Het eindexamen is vijfentwintig jaar geleden. Hij heeft geen goede herinneringen aan de school en aan zijn leerkrachten zowel als aan de leerlingen.
Tijdens het diner confronteert hij zijn oude leraren met hun nazi-verleden. Ze zijn beledigd en vertrekken, net als de meesten van de oud-leerlingen.
Victor blijft achter, samen met Hildegund.

Wat volgt is het verhaal van Victor, van zijn Joodse familieleden, en van de overeenkomsten die hij ziet tussen zijn levensloop en die van de in de zeventiende eeuw levende Portugese jood Menasseh.
Als kind moest die uit Portugal vluchten, samen met zijn ouders en zijn zusje. Zij komen terecht in Amsterdam. Een drukke en welvarende stad. Prachtig beschreven. Ook het Joodse leven in die dagen. Interessant. Menasseh wordt voor het eerst van zijn leven niet geplaagd door onderdrukking en vervolging. Toch is hij niet gelukkig. Het verleden drukt zijn stempel op alles wat voor hem volgt.
Dat geldt ook voor Victor. Hij wordt opgevoed door zijn grootouders, die hun eigen verleden meedragen: jood zijn in de nazi-tijd. Vervolging en onderdrukking.
Victor groeit op in vrijheid - hoewel: zijn ouders willen of kunnen geen tijd of aandacht aan hem schenken, zijn grootouders willen wel, maar kunnen eigenlijk evenmin. Victor moet naar kostschool, waar ander leerlingen hem treiteren.

Vooral de vorm die de schrijver heeft gebruikt, maakt, dat het lezen van het boek een bijzondere ervaring is.
Hoofdstukken gebruikt hij niet. Het verhaal springt van de ene hoofdpersoon naar de andere, zodat de overeenkomsten duidelijk te zien zijn. Deze overgangen volgen elkaar steeds sneller op, wat een beetje hijgerige sfeer oproept. Soms zelfs verandert de hoofdpersoon halverwege een zin.
Toch is het nooit moeilijk te begrijpen.

Het is geen eenvoudig boek. Er staan veel filosofische en religieuze verwijzingen in. Wanneer Menasseh leraar wordt van de veelbelovende Spinoza, stelt deze moeilijke vragen, die ook Menasseh weer aan het denken zetten.
Victor noch Menasseh bereiken de top. Beiden blijven min of meer ontgoocheld achter.