Boek 39: De vrouw van de keukengod

Schrijver: Amy Tan
Jaar van publicatie: 1994
Uitg. Ooievaar Pockethouse
Vert. Eugène Dabekaussen
Oorspr. titel: The kitchengod's wife
420 blz.

De vrouw van de keukengod zorgde overal voor: ze ving de vis voor het avondeten, ze zorgde goed voor het varken, dat vlees leverde. Toch werd alleen de man, de keukengod, gezien en vereerd, de vrouw moest gehoorzamen, onderdanig en dankbaar zijn.
Pearl, opgegroeid in Amerika, kent haar moeder niet echt goed. Zelf verzwijgt ze ook het nodige voor haar moeder. Helen, vriendin van haar moeder, is bang dat ze een gevaarlijke ziekte heeft en dreigt alle geheimen van moeder Winnie te vertellen. Als ze het niet snel zelf allemaal vertelt, dat doet Helen dat. Tegen Pearl zegt ze, dat die moet opbiechten een ernstige ziekte te hebben. Tot nu toe heeft Pearl dat verzwegen, omdat ze niet wild dat haar moeder zich zorgen maakte.
Dan volgt het verhaal van de jonge vrouw, die opgroeide op een Chinees eiland, in de jaren 20 van de twintigste eeuw. Over haar huwelijk met een afschuwelijke man, die haar mishandelde en haar bezittingen afpakte, samen met zijn al even hebberige familie. Ze kon niet ontsnappen: vrouwen hadden geen enkele macht in het oude China. Over de oorlog tussen China en Japan, die enorme ontberingen met zich meebrachten.
Amy Tan is een heel goede verteller. Het boek is moeilijk weg te leggen, want het verhaal is dan wel gruwelijk, maar je wilt weten of ze weg komt van al die narigheid, en hoe ze dat dan klaarspeelt. Ze schrijft zo goed, dat je als lezer deze voor ons onbekende wereld voor je ziet, de pijn voelt, die Winnie voelt. Je begrijpt de voorzichtigheid waarmee ze optreedt als ze dan eindelijk in Amerika is.
Erg goed gedaan.

Boek 21: Kikkers

Schrijver: Mo Yan
Jaar van publicatie: 2012
Uitg. De Geus, Breda
Vert. Sylvia Marijnissen
Oorspr. titel: Wa (Shanghai, Shanghai weny chubanshe, 2009)

Een boek, dat waarschijnlijk in het geheugen blijft hangen, ondanks het moeizame doorworstelen van de vele, in kleine letters gedrukte, bladzijden. Het was ook geen lectuur, die je zomaar even snel las: vooral met de namen had ik in het begin veel moeite. Alle kinderen in de streek, het Chinese platteland, werden genoemd naar lichaamsdelen: hand, hart, wenkbrauw, neus, met daar achter de familienaam. Daarbij kreeg iedereen nog een of meer bijnamen. De namen wervelden over de bladzijden en vooral in het begin was het niet eenvoudig iedereen uit elkaar te houden.
Het verhaal gaat over Tante: gynaecologe, die helpt bij de geboorte van ieder kind in de streek. Dat zijn er veel, want op de boerenbedrijven is veel behoefte aan een groot aantal helpende handen. Kinderen dus. Iedereen is dankbaar voor de hulp die Tante biedt. Maar dan vaardigt de communistische partij het één kind gebod uit: iedere vrouw mag maar één kind ter wereld brengen, andere baby's worden geaborteerd en op het toch krijgen van illegale baby's staan hoge boetes. De mannen worden in grote getale gesteriliseerd. Tante en haar hulp Leeuwtje werken ijverig mee aan het uitvoeren van dit beleid, en de waardering die Tante ervoer, slaat om in haat en afkeer.
Haar neef schrijft een toneelstuk over haar, aangemoedigd door iemand, aan wie hij brieven schrijft met zijn vorderingen. Het uiteindelijke toneelstuk is het laatste hoofdstuk van het boek.
De Chinese samenleving wordt meesterlijk beschreven. De gewoontes, de legendes, de dilemma's.
Om nog lang over na te denken.

Peony in love

Schrijver: Lisa See
Jaar van publicatie: 2007
Uitg. Bloomsbury, Londen

Het gebeurt niet vaak, dat ik een boek niet uitlees, maar na het 100 bladzijden lang geprobeerd te hebben, kwam het er nu toch van. Het was te lang, te veel, van hetzelfde. Kommer en kwel, achterstelling van vrouwen en meisjes, als een dochter was uitgehuwelijkt, moest ze zich aan regels houden, die onmenselijk lijken in onze ogen.
Natuurlijk: dat was de gewoonte in het China van jaren geleden. Maar toen in deel twee de geesten en spoken kwamen opdraven, vond ik het genoeg: ik kon me er niet meer in verplaatsen.

Boek 37: De zijdewerksters

Schrijver: Gail Tsukiyama
Jaar van publicatie: 1999
Uitg. Atlas
Vert. Ankie Klootwijk
Oorspr. titel: Women of the silk
Oorspr. uitg. St. Martin's Press, New York (1991)

Op 7-jarige leeftijd wordt het meisje Pei door haar vader verkocht aan de zijdefabriek. Hij en zijn familie moeten leven van de visvangst in visvijvers en van de pluk van moerbeibladeren, maar de opbrengsten zijn te gering om van te leven. De verdiensten van Pei zijn nodig.
Zij wordt ondergebracht in het meisjeshuis, dat onder leiding staat van Tante Yee, die als een moeder voor haar meisjes zorgt. Ze hebben het goed, en Pei wordt opgenomen in de hechte gemeenschap. De meisjes moeten hard werken, maar samen lossen ze hun problemen op en de vriendschap maakt, dat ze zich gelukkig voelen, ondanks de ontberingen en tegenslagen en ondanks het verlies van enkele vriendinnen van Pei.
Pei besluit na een aantal jaren de 'haartooiceremonie' te ondergaan, waarbij ze belooft niet te zullen trouwen. Ze neemt haar intrek in het zusterhuis, samen met haar goede vriendin Lin.
Samen bezoeken ze de familie van Lin in Kanton en nog veel later ook die van Pei. Werelden van verschil.
De neergang van de zijdehandel en de opkomst van het communisme en feminisme hebben invloed op het verloop van de geschiedenis van Pei. Ook de dreiging van de oorlog met Japan, en de Japanners die verkrachtend en plunderend door het land trekken, maken, dat Pei uiteindelijk moet vertrekken naar Hongkong.